Pages

Showing posts with label စာေပ/ယသ္ေက်းမႈ ့. Show all posts
Showing posts with label စာေပ/ယသ္ေက်းမႈ ့. Show all posts

Monday, January 28, 2013

ျမန္မာ့ရိုးရာ လက္ထပ္ ထိမ္းျမားျခင္း

နႏၵ ထြန္း shared Knowledge Library .'s photo.
ျမန္မာ့ရိုးရာ လက္ထပ္ ထိမ္းျမားျခင္း 
===================
ေယာက်္ားေလး တစ္ေယာက္ႏွင့္ မိန္းကေလး တစ္ေယာက္ အခ်ိန္တန္ အရြယ္ေရာက္၍ လူလား ေျမာက္ေသာအခါတြင္ အိမ္ေထာင္ ျပဳၾကသည္မွာ ေလာကဓမၼတာ တစ္ခုပင္ ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ အရြယ္ေရာက္ေသာ ေယာက်္ား တစ္ေယာက္ႏွင့္ အရြယ္ေရာက္ေသာ မိန္းကေလး တစ္ေယာက္ အိမ္ေထာင္ ျပဳသည္ကို ျမန္မာတို႔က ထိမ္းျမား မဂၤလာေဆာင္သည္ဟု ေခၚေ၀ၚ သမုတ္ၾက ေလ့ရွိသည္။ ထုိအခါ မ်ိဳးမ်ားတြင္လည္း မဂၤလာ အခမ္းအနားမ်ားကို က်င္းပ ေလ့ရွိၾကသည္။ 
ျမန္မာ့႐ုိးရာ ထိမ္းျမားမဂၤလာ အခမ္းအနားမ်ား
ျမန္မာႏုိင္ငံကား ေရွးႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ ကတည္းကပင္ တစ္လင္တစ္မယား စနစ္ကို က်င့္သံုးခဲ့ေသာ ႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ ထို႔အတြက္ ျမန္မာ့ လူမႈနယ္ပါယ္တြင္ ထိမ္းျမား မဂၤလာေဆာင္ျခင္း ကိစၥႏွင့္ ပတ္သတ္၍ “တစ္သက္မွာ တစ္မဂၤလာ” ဟူေသာ စကားတစ္ခုသည္ အထူးပင္ ေရပန္းစား ခဲ့ေလသည္။ အဆိုပါ စကားကို ျမန္မာ အမ်ိဳးသားမ်ား အေနျဖင့္ ဥပကၡာျပဳ မထားၾကသည့္တုိင္ ျမန္မာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကမူ ထုိုစကားအေပၚ အထူးသျဖင့္ ပို၍ အေလးထားၾက ဟန္ရွိသည္။ ထို႔အတြက္လည္း အမ်ိဳးသမီးမ်ား အေနျဖင့္ မဂၤလာအခမ္းအနား က်င္းပျခင္းကို အမ်ိဳးသားမ်ားထက္ ပို၍ ႏွစ္ၿခိဳက္ ၾကျခင္းလည္း ျဖစ္ပံုရသည္။
မဂၤလာ အခမ္းအနား က်င္းပ ရာတြင္လည္း အမ်ိဳးသမီးမ်ားက အမ်ိဳးသားမ်ားထက္ ပို၍ ျပင္ဆင္ ျခယ္သ ၾကေလ့ရွိသည္။ သို႔ရာတြင္ ၄င္းတို႔၏ ၀တ္စား ဆင္ယင္ ပံုမ်ားကေတာ့ ေရွးျမန္မာ့ ရုိးရာမ်ား အတိုင္းပင္ ျဖစ္သည္။ ျမန္မာဘုရင္မ်ား လက္ထက္က နန္းတြင္းသူမ်ား ၀တ္သည့္ ပံုစံအတုိင္းပင္ ျဖစ္သည္။ တင္ပါး အထိဖံုးေသာ ခါးေထာင္ အက်ႌႏွင့္ ထိုင္မသိမ္း ပင္ျဖစ္သည္။ အေရာင္အေသြး ၊ ပိတ္စ အမ်ိဳးအစားႏွင့္ ေခတ္အေလ်ာက္ ဒီဇိုင္း အနည္းငယ္ ေျပာင္းလဲမႈ ရွိသည့္တုိင္ အေျခခံပံုစံ ကေတာ့ ဆုိခဲ့ၿပီးသလို ေရွးျမန္မာ နန္းတြင္းသူေတြ အတိုင္းပင္ျဖစ္သည္။ အလားတူပင္ ျမန္မာ အမ်ိဳးသားမ်ား မွာလည္း မဂၤလာ အခမ္းအနားတြင္ ရုိးရာ အ၀တ္ အထည္မ်ား ကိုသာ ၀တ္ဆင္ ၾကသည္။ မဂၤလာေဆာင္မည့္ အမ်ိဳးသား (သတို႔သား) အတြက္ အဓိက်သည့္ ၀တ္စံုမွာ ေခါင္းေပါင္း ၊ ေကာ္လံကတံုး ရွပ္အကၤ်ီ အျဖဴ ၊ တိုက္ပံု ႏွင့္ သာမန္ လံုခ်ည္မ်ားထက္ ႏွစ္ဆနီးပါးမွ် ပို၍ရွည္ လ်ားေသာ (ေတာင္ရွည္) ပုဆုိးတို႔ ျဖစ္သည္။ ထို၀တ္စံုႏွင့္ လုိက္ဖက္ ညီေအာင္လည္း သတို႔သားမွာ ကတၱီပါ (သို႔မဟုတ္) သားေရ ညွပ္ဖိနပ္ကိုသာ စီးနင္းၾကေလ့ ရွိသည္။
ဘိသိက္ဆရာ
အခမ္းအနား အမ်ားအျပားတြင္ အခမ္းအနားမႈး (Master of Ceremony) ရွိေလ့ ရွိၾကသည့္ အတုိင္း ျမန္မာ့ မဂၤလာ အခမ္းအနားမ်ားတြင္ လည္းအခမ္းအနားမႈး လုပ္သူမ်ားပါရွိ ေလ့ရွိၾကသည္။ ထုိသူကို ျမန္မာမႈ အေခၚအေ၀ၚအရ ဘိသိက္ဆရာ ဟုေခၚေလ့ရွိသည္။ ထိုဘိသိက္ဆရာက မဂၤလာ အခမ္းအနား တစ္ခုလံုးကို ဦးေဆာင္ က်င္းပေပးရသလို မဂၤလာ သတို႔သားႏွင့္ သတို႔သမီး အပါအ၀င္ ႏွစ္ဖက္ေသာ မိဘေဆြမ်ိဳး အသိုင္းအ၀ုိင္းအား ခ်ီးမြမ္းခန္း ႏွင့္ မဂၤလာ သတို႔သားႏွင့္ သတို႔သမီးတို႔ ေရႊလက္ၿမဲၿမဲ တဲြႏုိင္ပါေစေၾကာင္း ဆုေတာင္းခန္း တစ္ခုပါရွိသည့္ ကဗ်ာရွည္ တစ္ပိုဒ္ကို အထူး ေရးသားကာ ဖတ္ၾကားေပးရသည္။ ဤသို႔ ဖတ္ၾကားေပးျခင္းကို ဘိသက္ ေျမာက္ျခင္းဟု ေခၚသည္။ ၾသဘာ စာဖတ္သည္ဟုလည္း သံုးႏႈန္းၾကသည္။ သို႔ရာတြင္ အဆုိပါ ဘိသိက္ဆရာမွာ မဂၤလာ အခမ္းအနား တစ္ခုလံုးကို ဦးေဆာင္ က်င္းပ ေပးရသူျဖစ္သည့္တုိင္ အခမ္းအနား ထြက္ရာတြင္ မဂၤလာေမာင္ႏွံေရွ႕မွ ဦးေဆာင္ ခြင့္ရသူမဟုတ္ေပ။ မဂၤလာေမာင္ႏွံေရွ႕မွ ဦးေဆာင္ ထြက္ခြင့္ ရသူမွာေတာ့ ပန္းႀကဲသည့္ မိန္းမပ်ိဳသာျဖစ္သည္။ ထုိမိန္းမပ်ိဳက မဂၤလာေမာင္ႏွံ ေရွ႕မွ ဦးေဆာင္ကာ မဂၤလာ ေမာင္ႏွံလာမည့္ လမ္းတစ္ေလွ်ာက္ (စတိသေဘာ) ပန္းႀကဲ ေပးရျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ ပန္းႀကဲျခင္းမွာ ျမန္မာ့ရုိးရာ ေရွးရုိး အစဥ္အလာ တစ္ရပ္ ျဖစ္ျပီး မဂၤလာေမာင္ႏွံ၏ ဘ၀ခရီး တစ္ေလွ်ာက္ ပန္းခင္းေသာ လမ္းတြင္ ေလွ်ာက္ရ ပါေစေၾကာင္း အတိတ္နိမိတ္ကို ေဆာင္က်ဥ္းျခင္းျဖစ္သည္။
အဆုိပါ ပန္းႀကဲေသာ မိန္းမပ်ိဳ၏ ေနာက္တြင္ မဂၤလာေမာင္ႏွံက ေနရာယူၾကရသည္။ ၄င္းတုိ႔၏ ေနာက္တြင္မွ သတုိ႔သား ၊ သတို႔သမီး အရံမ်ား ၊ မဂၤလာေမာင္ႏွံ၏ ႏွစ္ဘက္ေသာ မိဘမ်ားက တန္းစီလုိက္ပါကာ အခမ္းအနား ထြက္ၾကရသည္။ (သို႔ရာတြင္ အခ်ိဳ႕ေသာ မဂၤလာေဆာင္မ်ား တြင္မူ ပန္းႀကဲသည့္ မိန္းမပ်ိဳႏွင့္ မဂၤလာ ေမာင္ႏွံၾကားတြင္ မဂၤလာလက္စြပ္ ဗန္းကိုင္မ်ား ၊ မဂၤလာ ပန္းကံုးကိုင္မ်ားကို တတ္ႏုိင္လွ်င္ တတ္ႏုိင္သလို ထည့္သြင္း ၾကလ်က္ရွိသည္။)

မဂၤလာ အခမ္းအနားသို႔ ၾကြေရာက္လာေသာ ပရိတ္သတ္မ်ားမွာ သတို႔သားႏွင့္ သတို႔သမီး ၊ ႏွစ္ဖက္ေသာ အသိုင္းအ၀ုိင္းမွ ေဆြမ်ိဳးမ်ား ၊ မိတ္ေဆြ သဂၤဟမ်ားႏွင့္ ၄င္းတို႔၏ မိဘမ်ား၏ မိတ္ေဆြ သဂၤဟမ်ား ၊ အိမ္နီးခ်င္းမ်ားသာ ျဖစ္ေလ့ရွိၾကသည္။ သို႔ရာတြင္ ထုိသို႔ မဂၤလာ အခမ္းအနားသို႔ တက္ေရာက္ လာၾကသူမ်ားမွာ မဂၤလာ ေမာင္ႏွံအတြက္ လက္ေဆာင္မ်ား ကိုယ္စီ ပါးေလ့ရွိၾကသည္။ ဤသည္ကို ျမန္မာမႈ နယ္ပယ္တြင္ မဂၤလာလက္ဖဲြ႕ သည္ဟု ေျပာစမွတ္ျပဳေလ့ ရွိၾကသည္။ အိမ္ေထာင္တစ္ခုကို စတင္ တည္ေထာင္မည့္သူ ႏွစ္ဦးအား မိမိတုိ႔ တတ္ႏိုင္ သေလာက္ ၀ိုင္း၀န္း ေထာက္ပံ့ၾကသည့္ သေဘာျဖစ္သည္။ ထုိကဲ့သို႔ေသာ မဂၤလာ အခမ္းအနားတစ္ခု၏ ၾကာျမင့္ခ်ိန္သည္ တစ္နာရီခဲြမွ သံုးနာရီ အထိၾကာ ျမင့္ေလ့ရွိသည္။ သို႔ရာတြင္ မဂၤလာ အခမ္းအနား ၿပီးသည့္တုိင္ သတုိ႔သားႏွင့္ သတုိ႔သမီးတုိ႔၏ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားမွာ မၿပီးဆံုးေသးေပ။ အိမ္ျပန္ၿပီး ဘုရားရွိခုိး ၾကရသည္။ ႏွစ္ဖက္ေသာ မိဘမ်ားကို ကန္ေတာ့ၾကရသည္။ ၿပီးမွ မိမိတုိ႔ ေနထိုင္မည့္ အိမ ္(သို႔မဟုတ္) အခန္းကို ၀င္ၾကရသည္။ ဤေနရာတြင္ ျမန္မာတို႔၏ ခ်စ္စရာ လူမႈ ဓေလ့တစ္ခုကို ေတြ႕ႏုိင္သည္။ အခန္းတြင္း ၀င္မည့္ မဂၤလာမည့္ ေမာင္ႏွံကို ေရႊႀကိဳး ၊ ေငြႀကိဳး မ်ားတား၍ ခဲဘုိးေတာင္း ၾကျခင္းပင္။ ၿခိမ္းေျခာက္ျခင္း ၊ အႏုၾကမ္းစီးျခင္း ကဲ့သို႔ မဟုတ္ပဲ အေပ်ာ္သေဘာ လာဘ္ေတာင္း ျခင္းျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ အထက္ပါ ကဲ့သို႔ေသာ မဂၤလာေဆာင္မႈ မ်ိဳးမဟုတ္ေသာ ဓေလ့မ်ိဳးကိုလည္း ျမန္မာမႈ နယ္ပယ္တြင္ ရွိေနေသးပါသည္။ ထိုအရာမ်ားကား မဂၤလာ ဆြမ္းကပ္ျခင္းႏွင့္ ရံုးတက္ လက္မွတ္ထိုးျခင္း တို႔ျဖစ္သည္။

မဂၤလာဆြမ္းကပ္ျခင္း
သံဃာေတာ္ မ်ားအား ပင့္ဖိတ္ကာ ဆြမ္းႏွင့္တကြ လွဴဘြယ္၀တၳဳ အစုစုတုိ႔ကို လွဴးဒါန္း ဆက္ကပ္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ဗုဒၶအလိုက် လက္ထပ္နည္း ျဖစ္ျပီး ဧည့္ပရိတ္သတ္ မ်ားလည္း ဖိတ္ၾကားေကၽြးေမြး ႏိုင္သည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ သီးသန္႔မဂၤလာ အခမ္းအနား က်င္းပသည္ ျဖစ္ေစ ၊ မက်င္းပသည္ျဖစ္ေစ မဂၤလာဦးအလွဴ အျဖစ္က်င္းပေလ့ရွိၾကသည္။

ရံုးတက္လက္ထပ္ျခင္း
ဥပေဒအရ လက္ထပ္သည့္ လက္ထပ္နည္း ျဖစ္သည္။ တရားရံုး တစ္ခုခုတြင္ ဂ်ဴဒီလူၾကီးေရွ႕တြင္ က်မ္းသစၥာ က်ိန္ဆုိၿပီး လက္ထပ္ စာခ်ဴပ္ေပၚတြင္ သတိုးသားေရာ သတုိးသမီးပါ လက္မွတ္ ေရးထုိးကာ လက္ထပ္ရသည့္ နည္းျဖစ္သည္။ တရားရံုးတြင္ လက္ထပ္ျခင္း ျဖစ္သျဖင့္ ဧည့္ပရိတ္သတ္ အေျမာက္အျမားကို ဖိတ္ၾကား၍ မရသကဲ့သို႔ အသိသက္ေသျဖစ္ လက္မွတ္ ထိုးေပးရမည့္သူ ႏွစ္ဦးလည္း ရွိရသည္။ သို႔မွသာ လက္ထပ္ စာခ်ဳပ္ေပၚတြင္ လက္မွတ္ ေရးထုိးခြင့္ ရွိၿပီး ဥပေဒအရ မွတ္ပံုတင္ခြင့္ ရရွိမည္ျဖစ္သည္။ ယခုကာလတြင္ ေငြေၾကး တတ္ႏုိင္သူေရာ ၊ မတတ္ႏုိင္သူမ်ားပါ ရံုးတက္ လက္မွတ္ထိုးသည့္ အလုပ္ကို အိမ္ေထာင္မႈ၏ အခန္းက႑ တစ္ရပ္အျဖစ္ ျပဳလုပ္လာေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။ ဥပေဒအရ တရား၀င္ေအာင္ ျပဳလုပ္သည့္ သေဘာျဖစ္သည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ မဂၤလာအခမ္းအနား မက်င္းပမီ တရာရံုးသို႔ သြား၍ လက္မွတ္ ထိုးၾကေလ့ရွိသည္။

မည္သို႔ပင္ က်င္းပ ၾကသည္ျဖစ္ေစ ျမန္မာလူမ်ိဳးတို႔ အေနျဖင့္ ထိမ္းျမား မဂၤလာေဆာင္ က်ဥ္းမႈကို ၀ါတြင္းကာလ တစ္ေလွ်ာက္တြင္ က်င္းပၾကေလ့မရွိေခ်၊ အဆိုပါ ၀ါတြင္းကာလမွာ ျမန္မာ ျပကၡဒိန္အရ ၀ါဆို-၀ါေခါင္ ႏွင့္ေတာ္သလင္း ဟူေသာ သံုးလတာကာလ ျဖစ္ၿပီး အဂၤလိပ္ ျပကၡဒိန္အရ ဇူလိုင္လ လယ္ပိုင္းမွ ေအာက္တုိဘာ လ လယ္ပိုင္းခန္႔ အထိျဖစ္သည္။ အဆိုပါ ကာလကို ထိမ္းျမားမဂၤလာ မျပဳအပ္ေသာ ကာလအျဖစ္ ေရွးအစဥ္အဆက္ ကတည္းက ယူဆ သတ္မွတ္ခဲ့ၾကသည္။

ျမန္မာ့ ဓေလ့ ထံုးတမ္းအရ ထိမ္းျမား မဂၤလာ (၁၀)ပါး ရွိပါသည္-

    သတို႔သား၊ သတို႔သမီးႏွစ္ဦးလံုးကို လူလည္ေခါင္တြင္ ကန္ေတာ့ခံမထြက္ပဲ မိမိအိမ္မွာပင္ လြတ္လပ္စြာေနလွ်င္ ဖိတ္ထားေသာပရိတ္သတ္မ်ား စားေသာက္ၿပီး ျပန္သြားၾကမွ သတိုးသမီး အိပ္ခန္းရွိ ႀကိမ္တန္း၊ ႀကိဳးတန္း၌ သတိုးသား ပုဆိုး၊ ပု၀ါ လွန္း၍ တင္ကာထိမ္းျမားျခင္းကို ပုဆိုးတန္းတင္ ထိမ္းျမားျခင္း ဟုေခၚသည္။

    ထမင္း သို႔မဟုတ္ မုန္႔တစ္ခုခု ကို သတို႔သား၊ သတို႔သမီးတို႔က လက္စံုစားေစ ထိမ္းျမားျခင္းကို လက္စံုစား ထိမ္းျမားျခင္း ဟုေခၚသည္။ (ယခု လင္မယားအရာ ေျမာက္ၿပီးမွသာ ျပဳလုပ္ေလ့ ရွိသည္။)

    သတို႔သား ၀တ္ဆင္ေသာ လက္စြပ္ကို သတို႔သမီးအား ၀တ္ဆင္ေပးျခင္း၊ သတို႔သမီး ၀တ္ထားေသာ လက္စြပ္ကို သတို႔သားအား ၀တ္ဆင္ေပးျခင္း၊ အခ်င္းခ်င္းလဲလွယ္၍ ထိမ္းျမားျခင္းကို လက္စြပ္လဲ၍ ထိမ္းျမားျခင္း ဟုေခၚသည္။

    သတို႔သားက သတို႔သမီးအိမ္သို႔ လာသည့္အခါ သတို႔သမီး၏ မိဘမ်ားက အ၀တ္ပုဆိုးအသစ္ လဲလွယ္၀တ္ေပးျခင္းကို အ၀တ္ေပး၍ ထိမ္းျမားျခင္း ဟုေခၚသည္။

    သတို႔သမီးလက္ယာလက္ကို ျဖန္႔ထား၍ သတို႔သားလက္ယာဘက္ကို အေပၚတင္ေစကာ ဘိသိက္ဆရာက ျဖစ္ေစ၊ လူႀကီးတစ္ဦးဦးကျဖစ္ေစ ေရႊႏွင့္ေငြ ဂေဟ ဆက္ထားသကဲ့သို တူႏွစ္ကို တစ္စိတ္တစ္၀မ္းထည္းဟု ပရိသတ္အလယ္တြင္ ထိမ္းျမားျခင္းကို လက္ထပ္ထိမ္းျမားျခင္း ဟုေခၚသည္။

    ျဖန္႔လွ်င္ႏွစ္ဦးစလံုး ဦးေခါင္းဆံ့ေလာက္ ေလးေတာင္ခန္႔ရွိေသာ ေရႊဆြဲႀကိဳး ပန္းကံုသဖြယ္ျပဳလုပ္၍ သတို႔သား၊ သတို႔သမီး ႏွစ္ဦးစလံုး တစ္ခါတည္း စြပ္၍ ထိမ္းျမားျခင္းကို ဒါလီဖြဲ႕၍ ထိမ္းျမားျခင္း ဟုေခၚသည္။

    အလွ်ား (၆) ေတာင္၊ အနံ (၂)ေတာင္ ရွိေသာ သတို႔သမီးၿခံဳေသာ စုလွ်ားတဘက္အား သတို႔သား၊ သတို႕သမီးႏွစ္ဦးအား ရစ္ပတ္ထိမ္းျမားျခင္းကို စုလွ်ားရစ္ပတ္ ထိမ္းျမားျခင္း ဟုေခၚသည္။

    သတို႔သားက သတို႔သမီးအား ပန္းကံုးစြပ္ေပးသျဖင့္၊ သတို႔သမီးက သတို႔သားအား ပန္းကံုးစြပ္ေပးသျဖင့္ ထိမ္းျမားျခင္းကို ပန္းကံုစြပ္၍ ထိမ္းျမားျခင္း ဟုေခၚသည္။

    ေရႊဖလား၊ ေငြဖလား၊ ဖန္ခြက္ စသည္တို႔ ေရတစ္၀က္ထည့္၍ သေျပပန္း၊ ေနဇာျမက္မ်ား ထည့္ၿပီး သတို႔သား၊ သတို႔သမီး တို႔၏ လက္ယာလက္မ်ားကို ခ်ထားေစ၍ ေရၾကည္လင္ေအးျမ၍ မကြဲတျပား တသားတည္းေန သတို႔သား၊ သတို႔သမီးတို႔ ရိုးေျမက် ရာသက္ပန္တည္ပါေစ ဟုဆို၍ လက္ခ်ထိမ္းျမား ျခင္းကို ေရခြက္၌ လက္ခ်၍ ထိမ္းျမားျခင္း ဟုေခၚသည္။

    ေရႊခြက္၊ေငြခြက္၊ဖန္ခြက္ စသည့္ န၀ရတ္ ကိုးပါး၊ နံသာမ်ိဳးငါးပါး ေသြး၍ (သို႔မဟုတ္) ေရေမႊးမ်ားထည့္၍ သတို႔သား၊ သတို႔သမီးတို႔၏ ထိပ္၌ သေျပပန္းခက္ျဖင့္ ပက္ျဖန္း၍ လက္ထပ္ထိမ္းျမားျခင္းကို ဦးထိပ္၌ ေရစင္သြန္း၍ ထိမ္းျမားျခင္း ဟုေခၚသည္။
================
Credits to သုတကမၻာ
ျမန္မာ့ရိုးရာ လက္ထပ္ ထိမ္းျမားျခင္း
===================
ေယာက်္ားေလး တစ္ေယာက္ႏွင့္ မိန္းကေလး တစ္ေယာက္ အခ်ိန္တန္ အရြယ္ေရာက္၍ လူလား ေျမာက္ေသာအခါတြင္ အိမ္ေထာင္ ျပဳၾကသည္မွာ ေလာကဓမၼတာ တစ္ခုပင္ ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ အရြယ္ေရာက္ေသာ ေယာက်္ား တစ္ေယာက္ႏွင့္ အရြယ္ေရာက္ေသာ မိန္းကေလး တစ္ေယာက္ အိမ္ေထာင္ ျပဳသည္ကို ျမန္မာတို႔က ထိမ္းျမား မဂၤလာေဆာင္သည္ဟု ေခၚေ၀ၚ သမုတ္ၾက ေလ့ရွိသည္။ ထုိအခါ မ်ိဳးမ်ားတြင္လည္း မဂၤလာ အခမ္းအနားမ်ားကို က်င္းပ ေလ့ရွိၾကသည္။
ျမန္မာ့႐ုိးရာ ထိမ္းျမားမဂၤလာ အခမ္းအနားမ်ား
ျမန္မာႏုိင္ငံကား ေရွးႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ ကတည္းကပင္ တစ္လင္တစ္မယား စနစ္ကို က်င့္သံုးခဲ့ေသာ ႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ ထို႔အတြက္ ျမန္မာ့ လူမႈနယ္ပါယ္တြင္ ထိမ္းျမား မဂၤလာေဆာင္ျခင္း ကိစၥႏွင့္ ပတ္သတ္၍ “တစ္သက္မွာ တစ္မဂၤလာ” ဟူေသာ စကားတစ္ခုသည္ အထူးပင္ ေရပန္းစား ခဲ့ေလသည္။ အဆိုပါ စကားကို ျမန္မာ အမ်ိဳးသားမ်ား အေနျဖင့္ ဥပကၡာျပဳ မထားၾကသည့္တုိင္ ျမန္မာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကမူ ထုိုစကားအေပၚ အထူးသျဖင့္ ပို၍ အေလးထားၾက ဟန္ရွိသည္။ ထို႔အတြက္လည္း အမ်ိဳးသမီးမ်ား အေနျဖင့္ မဂၤလာအခမ္းအနား က်င္းပျခင္းကို အမ်ိဳးသားမ်ားထက္ ပို၍ ႏွစ္ၿခိဳက္ ၾကျခင္းလည္း ျဖစ္ပံုရသည္။


Thursday, January 3, 2013

“အေထြေထြယဥ္ေက်းျခင္း”

Nwe Aung and 2 other people shared အလင္းေရာင္ ခ်စ္သူ's photo.
“အေထြေထြယဥ္ေက်းျခင္း”

၁။ လူၾကီးလူေကာင္းမ်ားႏွင့္ လည္းေကာင္း၊ လူစိမ္းမ်ားႏွင့္ လည္းေကာင္း စကားေျပာလွ်င္ ေခါင္းငုံ႕၍မေျပာပါႏွင့္၊ ထိုသူကိုၾကည့္၍ေျပာရာ၏။

၂။ စကားေျပာဆိုရာတြင္ ရွက္္ကန္းကန္းလည္းမျဖစ္ႏွင့္၊ ရဲတင္းလြန္းေသာအမူအရာျဖင့္ မဖြယ္မရာလည္းမျပဳႏွင့္၊

(သူတစ္ပါးသည္ သင့္အားအျပစ္ရွာေနသည္ဟုမထင္ႏွင့္)။

၃။ သူတစ္ပါးစကားေျပာလွ်င္ ၾကားျဖတ္၍မေျပာရ၊ ထုိသူ၏စကားဆုံးေအာင္ ေစာင့္ဆိုင္းရာ၏။

အကယ္၍ စိတ္မပါသ့ည့္တိုင္ေအာင္ စိတ္မပါသည့္ အမူအရာမျပဘဲ စိတ္ပါသကဲ႕သို႕ နားေထာင္ရာ၏။

၄။ ျဖည့္စြက္၍ေျပာရန္ရွိေသာ္လည္း ထိုသူစကားျပီးဆုံးမွ ယဥ္ေက်းေသာအမူအရာႏွင့္ ရိုေသစြာျဖည့္စြက္ရမည္။

(မိမိတတ္ကၽြမ္းနားလည္ေၾကာင္း ျပလိုသည့္ သေဘာ၊ ဆရာလုပ္လိုသည့္ သေဘာျဖင့္ ေျပာဆုိျခင္းမျပဳရ)။

၅။ သူူတစ္ပါး၏ အျပစ္ကို မေျပာဘဲ ေရွာင္ၾကဥ္ရာ၏။ သို႕မဟုတ္ အေကာင္းကိုသာလွ်င္ ေျပာရာ၏။ အေကာင္းခ်ီးမြမ္းရန္မရွိလွ်င္ မေျပာဘဲေနရာ၏။

၆။ ေဒါသထြက္ေနသူတစ္ဦး၏ အတုံ႕ အျပန္ေျပာဆိုျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္ရာ၏၊ တစ္ယူသန္သူႏွင့္လညး္ ယွဥ္ျပဳိင္ေျပာဆိုျခင္းမျပဳအပ္၊

ထုိသူႏွင့္ မလႊဲမေရွာင္သာ၍ ေျပာရလွ်င္ျဖည္းညင္းစြာ၊ ခ်ဳိသာစြာ ေျပာဆုိအပ္၏။

၇။ မိတ္ေဆြအခ်င္းခ်င္းပင္လွ်င္ မႏွစ္သက္ဖြယ္ေသာ စကား၊ အက်ဳိးမရွိေသာစကားကို မေျပာရာ၊ ေျပာေလ့ရွိလွ်င္ အက်င့္ပါတတ္၏။


၈။ လူၾကီးလူေကာင္း မိေကာင္းဖခင္ သားသမီးပီသစြာ ရုိင္းပ်ေသာ စကားအသုံးအႏွုဳန္းကိုေရွာင္ၾကဥ္ရာ၏၊

စိတ္ဆုိးေသာအခါမွာပင္ မသုံးမိေစရန္ သတိထားရာ၏၊

(လွ်ာကုိထိန္းႏုိင္လွ်င္ ကိုယ္ကို ထိန္းႏုိင္လာလိမ့္မည္)။

၉။ မေကာင္းေသာစကားကို မေျပာမိေစရန္၊ မေကာင္းေသာအလုပ္ကို မလုပ္မိေစရန္ သတိၾကီးစြာ ထားရာ၏။

သူတစ္ပါးေျပာဆုိလုပ္ကိုင္ေနပါလွ်င္ေရွာင္၍သြားရာ၏၊ တစ္စုံတစ္ရာအား ေပးျခင္း၊ မျပဳဘဲ ဆိတ္ဆိတ္ေနရာ၏။

ရြယ္တူခ်င္းျဖစ္ေသာ္ ဆုံးမရာ၏။

( ဤကား ဝတၱရားျဖစ္ေၾကာင္း မေမ့အပ္)။

၁၀။ မိမိႏွင့္ မဆုိင္ေသာေနရာ အရာဝတၳဳပစၥည္း အလုပ္အကို္င္မ်ားတြင္ မပါမဝင္ ေရွာင္ၾကဥ္ရာ၏။

၁၁။ မိမိႏွင့္ဆိုင္ေသာ ကိစၥျဖစ္ေစကာမူ မိမိအား သိေစေသာ အခါမွသာလွ်င္ သိရာ၏၊

သိလုိေဇာႏွင့္ ေလာဘတၾကီး စကားမဆုံးမီ ေမးျမန္းျခင္းမျပဳႏွင့္ ၊ အခြင့္ကိုေစာင့္၍ ေမးသင့္မွေမးရာ၏။

၁၂။ အျခားသူမ်ား၏ အာရြက္စားတမ္းမ်ားအား ေစာင္းငဲ႕ ၍ပင္ မၾကည့္ရာ၊ (စည္းကမ္းစနစ္ၾကီးသူျဖစ္ပါေစ)။

၁၃။ မိမိေဆာင္ရြက္ရန္ တာဝန္ဝတၱရားရွိပါက မညည္းညဴပါႏွင့္၊ ညည္းတြားတတ္သူသည္ မည္သည့္ေနရာမွ် အသုံးမဝင္ေခ်၊

အမ်ား၏ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစရုံမွ်မက ၾကားသူတို႕စိတ္တြင္ မႏွစ္ၿမဳိ႕မွဳကိုျဖစ္ေစသည္။

၁၄။ မည္သည့္အခါမဆုိ မ်က္ႏွာကုိေကာင္းစြာထားရာ၏။ မေကာင္းေသာေဘးဒုကၡ ေတြ႕သည့္အခါမွာပင္ စိတ္မညစ္ဘဲ မွတ္သားရန္

သင္ခန္းစာရေပသည္ဟုအေကာင္းဘက္က ယူရာ၏။

၁၅။ ျပဳံးရႊင္ေသာမ်က္ႏွာကုိ ထားႏိုင္သမွ်ထားပါ။

၁၆။ စကားေျပာခ်ဳိျခင္းသည္ ယဥ္ေက်းဖြယ္ရာေသာ အမူအရာျဖစ္၍ မိတ္ေဆြေပါမ်ားေၾကာင္းျဖစ္၏၊

၁၇။ ယဥ္ေက်းေသာ စကားအသုံးအႏွဳန္းတုိ႕ကို အစဥ္အၿမဲ သတိထား၍ သုံးျပီးလွ်င္ စိတ္ခ်မ္းသာစြာ မ်က္ႏွာထားခ်ဳိသာ ရႊင္ျပဳံးႏုိ္င္ပါေစ။
“အေထြေထြယဥ္ေက်းျခင္း”

၁။ လူၾကီးလူေကာင္းမ်ားႏွင့္ လည္းေကာင္း၊ လူစိမ္းမ်ားႏွင့္ လည္းေကာင္း စကားေျပာလွ်င္ ေခါင္းငုံ႕၍မေျပာပါႏွင့္၊ ထိုသူကိုၾကည့္၍ေျပာရာ၏။

၂။ စကားေျပာဆိုရာတြင္ ရွက္္ကန္းကန္းလည္းမျဖစ္ႏွင့္၊ ရဲတင္းလြန္းေသာအမူအရာျဖင့္ မဖြယ္မရာလည္းမျပဳႏွင့္၊

(သူတစ္ပါးသည္ သင့္အားအျပစ္ရွာေနသည္ဟုမထင္ႏွင့္)။

၃။ သူတစ္ပါးစကားေျပာလွ်င္ ၾကားျဖတ္၍မေျပာရ၊ ထုိသူ၏စကားဆုံးေအာင္ ေစာင့္ဆိုင္းရာ၏။

အကယ္၍ စိတ္မပါသ့ည့္တိုင္ေအာင္ စိတ္မပါသည့္ အမူအရာမျပဘဲ စိတ္ပါသကဲ႕သို႕ နားေထာင္ရာ၏။

၄။ ျဖည့္စြက္၍ေျပာရန္ရွိေသာ္လည္း ထိုသူစကားျပီးဆုံးမွ ယဥ္ေက်းေသာအမူအရာႏွင့္ ရိုေသစြာျဖည့္စြက္ရမည္။

(မိမိတတ္ကၽြမ္းနားလည္ေၾကာင္း ျပလိုသည့္ သေဘာ၊ ဆရာလုပ္လိုသည့္ သေဘာျဖင့္ ေျပာဆုိျခင္းမျပဳရ)။

Friday, December 21, 2012

ကရင္ေတြအခ်င္းခ်င္း စည္းစည္းလုံးလုံး

ခြန္ ဒီးယမ္'s photo.
ဒီမုိကေရစီ အက်ဳိးျပဳ ကရင္အမ်ဳိးသား တပ္မေတာ္ေန႔(DKBA)အခမ္းအနား (21-12-2012)

ခုလို ကရင္ေတြအခ်င္းခ်င္း စည္းစည္းလုံးလုံး ျမင္ရတာ ဝမ္းသာပါတယ္။
ဒီမုိကေရစီ အက်ဳိးျပဳ ကရင္အမ်ဳိးသား တပ္မေတာ္ေန႔(DKBA)အခမ္းအနား (21-12-2012)

ခုလို ကရင္ေတြအခ်င္းခ်င္း စည္းစည္းလုံးလုံး ျမင္ရတာ ဝမ္းသာပါတယ္။

ရခိုင္လူမ်ိဳးႏွင့္ ၿမန္မာစာ ျဖစ္ေပၚလာပုံအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ November 29th, 2012

Hla Htay shared Aye Maung's photo.
ရခိုင္လူမ်ိဳးႏွင့္ ၿမန္မာစာ ျဖစ္ေပၚလာပုံအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

November 29th, 2012 | Add a Comment

ရခိုင္လူမ်ိဳးႏွင့္ၿမန္မာစာ ဟူေသာ ေဆာင္ပါးသည္ ရခိုင္လူမ်ိဳးႏွင့္။ ၿမန္မာစာ မည္သို့ မည္ပုံ ဆက္စပ္ေနသည္ကို သိရွိႏိုင္ၾကေစရန္ ရည္ရြယ္ ခ်က္ၿဖင့္ ဤေဆာင္းပါး ကို ေရးသား ရၿခင္း ၿဖစ္ပါသည္။ ရခိုင္လူမ်ိဳးႏွင့္ ၿမန္မာစာ ၿမန္မာစာႏွင့္ ရခိုင္လူမ်ိဳး ကိုမည္သည့္အခါမွ် ခြဲၿခား၍ ရလိမ့္မည္မဟုတ္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ၿမန္မာစာကို ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႔က မိမိတို့၏ ကိုယ္ပိုင္စာေပ´´ အေနၿဖင့္ အသိအမွတ္ၿပဳ ထားေသာေၾကာင့္ ၿဖစ္၏။
ၿမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ၿမန္မာစာဟု သတ္မွတ္ခံ ထားရေသာ ´အကၡရာစာေပ´´ ကို ရခိုင္လူမ်ိဳးတို့က မိမိတို႔၏ ´´ရခိုင္စာဟူ၍သာ သိေနၾကပါသည္။ စာေပကို ေရးသားသည့္ အခါ၌ ရခိုင္စကား အေၿပာအသုံး အႏႈန္းၿဖင့္ ေရးသားၿခင္း၊ စာေပအသုံးအႏႈန္းၿဖင့္ ေရးသားၿခင္းဟူ၍သာ ခြဲၿခားထား သည္။ အကၡရာ စာေပအေနၿဖင့္မူသည္ အကၡရာသည္ စာေပၿဖင့္သာေရ သားေနၾကၿခင္း ၿဖစ္ပါ သည္။ ယင္းစာ အမ်ိဳးအစားကို ရခိုင္တို႔က ´ရခိုင္စာ´(သို့မဟုတ္) ရကၡ၀ဏ အကၡရာ´ ဟုအမည္ ေပးကာ ေခၚေ၀ၚသ မႈၿပဳေနၾကသည္ကိုလည္း ေတြၿမင္ႏိုင္ပါသည္။ ၿမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူမ်ိဳး ေပါင္း´၁၃၅´ မ်ိဳးရွိၾကသည့္အနက္´ ၿမန္မာစာ အေရးအသားကို မည္သည့္လူမ်ိဳးတို့ က´ေရွ့ဦးစြာ စတင္ေရး သား´ခဲ့ၾကသည္ကို ေလ့လာစူးစမ္းဖို့ အခ်ိန္တန္ၿပီဟု စာေရး သူယူဆပါသည္။
အကယ္၍ အေၿဖမွန္ ထြက္ရွိခဲ့ပါလွ်င္လည္း အားလုံး သေဘာထားၾကီးစြာၿဖင့္ လက္ခံ အတည္ၿပဳ ေပးၾကဖို႔ကိုလည္း အႏူးအညြတ္ ေမတၱာရပ္ ခံလိုပ္သည္။ ၿမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း၌ကား ေရွ့က ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႔တြင္ ´ရခိုင္စာ´၊ မြန္လူမ်ိဳးတို့ တြင္´မြန္စာ´၊ ၿပဴ(ပ်ဴ) လူမ်ိဳးတို့ တြင္ ´ၿပဴ(ပ်ဴစာ)´ ဟူ၍ ကိုယ္ပိုင္ စာေပအသီးသီး ရွိခဲ့ၾကသည္အနက္သည္ ေဆာင္းပါးသည္ ´မြန္ႏွင္ ပ်ဴစာ´ကို ေလ့လာဆန္းစစ္မႈ မၿပဳေတာပဲ´ၿမန္မာစာဟု သတ္မွတ္ခံထားရ ေသာ´ရခိုင္စာ´ကိုသာ ႏွစ္ဖက္ ႏႈိင္းယွဥ္၍ ေ၀ဖန္သုံးသပ္တင္ၿပသြားမည္ၿဖစ္ပါသည္။ ႏွစ္ဖက္ႏႈိင္းယွဥ္ရာ၌ ႏွစ္ဖက္စလုံးမွ ထင္ရွာၿပီးခုိင္မာေသာ သမိုင္းဆိုင္ရာ ေခတ္ၿပိဳင္အေထာက္အထား တစ္ခုစီကိုသာထုတ္ႏႈတ္၍ ေရးသားတင္ၿပသြားပါမည္။

အေထာက္အထားရွိတိုင္း အက်ယ္တ၀င့္ တင္ၿပဖို့ဆိုသည္မွာ မဂၢဇင္းက စာမ်က္ႏွာေနရာ ေပးႏိုင္ သည္ မဟုတ္ပါ။ ရခိုင္ႏွင္ၿမန္မာ ေခတ္ၿပိဳင္မႈကိုရွာၾကည့္ၿခင္း ၿမန္မာစာေပ´ကို ေရးသား ေနၾက သည့္´ရခိုင္လူမ်ိဳးႏွင့္ ျမန္မာလူမ်ိဳး´´တို့၏ ေခတ္ၿပိဳင္အခ်ိန္ကာလကိုရွာၾကည့္ေသာ္ ဤသို႔ေတြ ရ၏။

ပုမင္း အင္းေတာင္ေညာင္ရမ္းေနာင္ ကုန္းေဘာင္ ခုနစ္ဆက္´´ဟူေသာသေကၤတ သံေပါက္ ကဗ်ာအရ ၿမန္မာလူမ်ိဳးတို့တြင္ ပုဂံေခတ္၊ ပင္းယေခတ္၊ အင္း၀ေခတ္၊ ေတာင္ငူေခတ္၊
ေညာင္ရမ္းေခတ္၊ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ ဟူ၍ေခတ္(၆)ေခတ္ ထြန္းကားခဲ့သည္ကို ေတြရွိရပါသည္။

ရခိုင္လူမ်ိဳးတို့တြင္လည္း ဒြါရာ၀တီေခတ္၊ ေ၀သာလီေခတ္၊ ဓည၀တီေခတ္(ပ၊ဒု၊တ)ေခတ္ ၊ေ၀သာ လီေက်ာက္ေလွကားေခတ္၊ ေလးၿမိဳေခတ္၊ ေၿမာက္ဦး(ပ၊ဒု၊တ)ေခတ္ဟူ၍ ေခတ္(၆)ေခတ္ ထြန္း ကားခဲ့သည္ကို ေတြ႔ရွိႏိုင္သည္။ သို့ေသာ္အခ်ိန္ကာလ ၾကာၿမင့္ပုံၿခင္းေတာ တူႏိုင္မည္မဟုတ္ပါ။ ယင္းတို့အနက္ ၿမန္မာတို႔၏ ပုဂံေခတ္ႏွင့္ ရခိုင္တို့၏ ေလးၿမိဳေခတ္မွာ ေခတ္ၿပိဳင္ၿဖစ္ၾက၏။ ၿမန္မာတို႔ ဘက္ကပုဂံ၏ထင္ရွား ေသာ´ရာဇကုမာရ္ ေက်ာက္စာေခၚၿမေစတီ ေက်ာက္စာ´´ကို ခိုင္မာေသာအေထာက္ အထားအၿဖစ္တင္ၿပမွာၿဖစ္ၿပီး၊ ရခိုင္တို့ဘက္က စစ္ေတြၿမိဳ႕ ေခါင္းေလာင္း ေက်ာင္းတိုက္ရွိ ေလးၿမိဳ႕ေခတ္´ရခိုင္ ဘုရင္မင္းရင္ၿဖဴ´သြန္းလုပ္ပူေဇာ္ခဲ့ေသာ ဘုရား၏ ´စမၼခဏ္း ကမၼည္းစာ´ကိုခိုင္မာေသာ အေထာက္အထား အေနၿဖင့္ တင္ၿပသြားမွာ ၿဖစ္ပါသည္။
ၿမန္မာတို႔၏ ပုဂံေခတ္..



ၾကာ၊ မိုး၊ အံ၊ ပုဂံ တည္´ဟူေသာေဆာင္ပုဒ္အရ ပ်ဥ္ၿပားမင္း (ေအဒီ-၈၄၆ မွ ၈၇၈)ထိသည္ ယခုလက္ရွိ ပုဂံၿမိဳကို တည္ခ်ိန္မွာ ေကာဇာ-၂၁၁-ခု၊ ခရစ္ေအဒီ ၈၄၉ ခုၿဖစ္၏၊
ပုဂံ ပ်က္ခ်ိန္ကား´ေစာမြန္နစ္မင္း´(ေအဒီ.၁၃၂၅ မွ ၁၃၆၉) လက္ထက္တြင္ ၿဖစ္ေလ၏။ ပ်ဥ္းၿပား မင္းသည္ ပုဂံၿမိဳကို တည္ေဆာက္ေနသည္ အခ်ိန္တြင္ ပုဂံ၌ ´ေထရ၀ါဒ ဗုဒၵသာသ နာ´´မေရာက္ရွိေသး၊ အလားတူ´ၿမန္မာစာ´ဟူေသာ စာေပေရးသားမႈ အတတ္ပညာသည္ လည္း လုံး၀မရွိေသးသည္ကို ေတြ႔ရ၏။ ပုဂံၿမိဳ႕၌ ပ်ဥ္ၿပားမင္းလြန္ၿပီးေနာက္ တန္နက္မင္း(ေအဒီ-၈၇၈-၉၀၆)၊ ၄င္းေနာက္ စေလငေခြးမင္း(ေအဒီ ၉၀၆-၉၁၅)၊ ၄င္းေနာက္ သိန္းခိုမင္း (ေအဒီ ၉၁၅-၉၃၁)၊ ၄င္းေနာက္ ေညာင္ဦး ေစာရဟန္းမင္း (ေတာင္သူမင္းၾကီး) (ေအဒီ-၉၃၁-၉၆၃) ၄င္းေနာက္
ကြမ္းေဆာ္ ေၾကာင္ၿဖဴမင္း(ေအဒီ-၉၆၄-၉၈၆) ၄င္းေနာက္ က်ည္စိုးမင္း(ေအဒီ-၉၈၆-၉၉၂) ၄င္းေနာက္ စုကၠေတမင္း (ေအဒီ-၉၉၂-၁၀၁၇) ၄င္းေနာက္ အေနာ္ရထာမင္း(ေအဒီ-၁၀၄၄-၁၀၇၇) လက္ထက္မွ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၵသာသနာကို မြန္ရဟန္းေတာ္ ရွင္အရဟံ၏ အကူအညီၿဖင့္ တည္ေဆာက္ခဲ့ရ၏။ ယင္းအခ်ိန္ထိ ´ပုဂံ´၌ ´ၿမန္မာစာ´´ဟူေသာအေရးအသားမရွိေသးေခ်။ မြန္လူမ်ိဳးတို႔၏စာေပကိုသာ မြန္ပညာရွင္မ်ာ၏ အကူအညီၿဖင့္ ေရးသားေနၾကရေလ၏။ အေနာ္ရထာမင္း လြန္ၿပီးေနာက္ ေစာလူးမင္း (ေအဒီ-၁၀၇၇-၁၀၈၄) ၄င္းေနာက္ က်န္စစ္သားမင္း (ေအဒီ-၁၀၈၄-၁၁၁၃) လက္ထက္တြင္ ´´ေဇယ်ေခတၱရာ´´အမည္ရွိေသာ သားေတာ္ ´ရာဇ ကုမာရ္´သည္ ပုဂံ၌´ၿမေစတီဘုရား´ကိုတည္၏။ ၿမေစတီဘုရား၌ သူ၏ ကုသိုလ္ေတာ္ မွတ္တမ္းကို ´ပါဋိ၊ ၿမန္မာ၊ မြန္ ၊ၿပဴ´ ဟူ၍ ဘာသာေလးမ်ိဳးၿဖင့္ကမၼည္းစာေရးထိုးေစခဲ့ပါသည္။

ယင္း ၿမေစတီ ဘုရားေက်ာက္စားကား ပုဂံေခတ္ ေက်ာက္စာမ်ားအနက္ ´ေရွ့အက်ဆုံး ေက်ာက္စာ´ၿဖစ္၏။ ၿမေစတီေက်ာက္စာကို သာသနာေတာ္ သကၠရာဇ္ ၁၆၅၇၊ ေကာဇာ-၄၇၅-ခု (ခရစ္ေအဒီ- ၁၁၁၃)တြင္ ေရးထိုးခဲ့ၿခင္း ၿဖစ္ေၾကာင္းသိရွိရသည္။ ယင္းအခ်ိန္ထိ ပုဂံ၌´ၿပဴလူမ်ိဳး´ တို့ရွိေနေသးသည္ကိုေတြ႔ရ၏။

ရခိုင္တို႔၏ ေလးၿမိဳးေခတ္

ရခိုင္တို႔၏ေလးၿမိဳ႕ေခတ္သည္ ေအဒီ ၈၁၈ မွ ၁၄၃၀ ထိၾကာၿမင့္ခဲ့သည္ကိုေတြ႔ရွိရ၏။ ေလးၿမိဳ႕ေခတ္ဆိုသည္မွာ အဥၥနနဒီၿမစ္၏ ၀ဲယာ၌ ပဥၥာၿမိဳ႕ ပုရိန္ၿမိဳ႕ ေနရဥၥ၇ာ ေတာင္ငူၿမိဳ႕
ေလာင္းၾကက္ၿမိဳ႕ဟူ၍ ၿမိဳ႕ေလးၿမိဳ႕ တည္ရွိခဲ့သည္ကို အေၾကာင္းၿပဳ၍ ´ေလးၿမိဳေခတ္´ ဟုေခၚ တြင္ခဲ့ၿခင္းၿဖစ္သည္။ ၿမန္မာတို႔၏ ပ်ဥ္ၿပားမင္းသည္ ယခုလက္ရွိ ´ပုဂံၿမိဳ႕´ ကိုမတည္ ေဆာက္ရေသးမီ(၃၁)ႏွစ္အလိုက ေလးၿမိဳ႕ေခတ္ ရခိုင္ဘုရင္ ´ေခတၱသင္မင္း´ သည္ ပဥၥာၿမိဳ႕´ ကို

သာသနာ၁၃၆၂ ခု၊ ေကာဇာ ၁၈၀-ခု၊ (ေအဒီ-၁၈၁) တြင္ တည္ေဆာက္ထာၿပီးၿဖစ္ေနပါသည္။

ရခိုင္တို႔၏ေလးၿမိဳေခတ္´ေခတၱသင္မင္း´ လက္ထက္တြင္ ေထရ၀ါဗုဒၵသာသနာထြန္းကားေနမႈကို မဆိုထားဘိ၊ ေလးၿမိဳေခတ္၏ အထက္က
ေ၀သာလီေက်ာက္ေလွကားေခတ္ (ေအဒီ-၃၂၇-မွ ၈၁၈ထိ) တြင္ လည္းေကာင္း တတိယဓည၀တီေခတ္(ဘီစီ-၅၆၉ မွ ေအဒီ ၃၂၆ ထိ) တြင္ ၄င္း ေထရ၀ါဒဗုဒၵသာသနာႏွင့္အတူစာေပယဥ္ေက်းမႈ အႏုပညာမ်ားထြန္းကားလွ်က္ရွိေနၿပီၿဖစ္ေၾကာင္း ယုံမွားသံသယမရွိ ခိုင္မာေသာ အေထာက္အထားမ်ားက သက္ေသၿပဳလွ်က္ရ်ိေနၾကၿပီၿဖစ္ပါသည္။

ယင္းတုိအနက္ ေလးၿမိဳ့ေခတ္ (ေအဒီ-၈၁၈-မွ ၁၄၃၀ထိ) ပဥၥာၿမိဳတည္´ေခတၱသင္မင္း´မွ(၃)ဆက္ေၿမာက္´
ဘုရင္မင္းရင္ၿဖဴ´ လက္ထက္ (ေအဒီ-၈၄၃ မွ ၈၇၃ ထိ) ေအဒီ ၈၄၇တြင္ သြန္းလုပ္ပူေဇာ္ခဲ့ေသာ ဗုဒၵဆင္းတုေတာ္
(ဥာဏ္ေတာ္အၿမင့္ ၁ေပ ၂.၃ လက္မ၊ ယခုအခါစစ္ေတြၿမိဳ၊ ေခါင္းေလာင္းေက်ာင္းတိုက္တြင္ ကိန္း၀ပ္လွ်က္ရွိသည္၊။) ၏
´စမၼခဏ္းကမၼညာ္းစာ´ ကိုသာ ရခိုင္စာေပဘက္က ခိုင္မာေသာ အေထာက္အထား တစ္ခုအေနၿဖင့္ တင္ၿပသြားမည္ၿဖစ္ပါသည္။

ဘုရားဆင္းတုေတာ္ စမၼခဏ္ကမၼည္းစာ

အဆိုပါဘုရား၏ စမၼခဏ္စာမွာ ယခုေခတ္´ၿမန္မာစာ´ဟုသတ္မွတ္ခံထားရေသာ´ရခိုင္စာ´ အေရးအသားၿဖင့္ ေရးထိုးမွတ္တမ္းတင္ထားသည္ကို ေအာက္ပါအတိုင္းေတြရွိရသည္၊
´သကၠရာဇ္ ၉၊ကဆုန္လဆန္း ၆ရက္၊ တနလၤာ၅ါးနာရီေက်ာ္ေသာ..ေရာက္…ၾကီးသြန္းအဲသည္။ ငမၤရၤၿဖဴေကာင္းမႈဘုရား ပဥၥေလာစာၿပီးၿပည့္စုံသည္၊ ဘုရားၿပဳေသွာ၀္ အက်ိဳး၀္အားၿဖင့္ ဘုရားမခြ်တ္ၿဖစ္ေစေသွာ…..။
ဟူ၍ ေရးထိုးထားပါသည္။

အထက္ေဖၚၿပပါဘုရား၏´စမၼခဏ္ကမၼည္းစာ´ ကိုၿပည့္စုံေအာင္ၿဖည့္စြက္ဖတ္ရႈေသာ္ ေအာက္ပါအတိုင္းၿဖစ္ပါသည္။

သကၠရာဇ္ ၂၀၉၊ ကဆုန္လဆန္း ၆ရက္၊ တနလၤလာေန႔ ၅ နာရီေက်ာ္ေသာ (အခ်ိန္) ေရာက္(ေသာအခါ) ေၾကးသြန္းအပ္သည္။ ငါမင္းရင္ၿဖဴေကာင္းမႈ ဘုရားကို ပဥၥေလာဟာၿဖင့္(သြန္းလုပ္)ၿပီးၿပည့္စုံသည္။ ဘုရားၿပဳေသာအက်ိဳးအားၿဖင့္ ဘုရားမခြ်တ္ၿဖစ္ေစေသာ္´ဟူ၍ၿဖစ္ပါသည္။ ေလးၿမိဳေခတ္ ရခိုင္ဘုရင္ မင္းရင္ၿဖဴသည္ အထက္ေဖၚၿပပါ ဘုရား၏ ´စမၼခဏ္ကမၼည္းစာ´ ကို ရကၡ၀ဏအကၡရာ-ရခိုင္စာ´ၿဖင့္ေရးထိုးခဲ့ေသာႏွစ္မွာ ေကာဇာ ၂၀၉ခု၊ ခရစ္ေအဒီ ၈၄၇ ၿဖစ္ရာ ၿမန္မာတို႔ယခုလက္ရွိ ပုဂံၿမိဳ႕ကို မတည္ေဆာက္ရေသးမီ (၂) ႏွစ္အလိုက ၿဖစ္ပါသည္။ သို႔ၿဖစ္၍´ရာဇကာမာရ္ေက်ာက္စာေခၚ ၿမေစတီေက်ာက္စာ´ သည္ ယင္းအခ်ိန္၌ ရွိဖို႔မဆိုထားႏွင့္ ´ပုဂံၿမိဳ႕ ပင္မရွိေသးေသာေၾကာင့္ ´ၿမန္မာစာေပ´ အေရးအသားမွာလည္း ၿမန္မာတို႔အေနၿဖင့္´အိမ္မက္ေတာင္မက္ဖို႔´မလြယ္ကူေသးေခ်။

ၿမန္မာလူမ်ိဳးႏွင့္ၿမန္မာစာ

ၿမန္မာသမိုင္းဆရာမ်ားက ၿမန္မာသည္´ၿပဴလူမ်ိဳး´ ကဆင္းသက္လာသူမ်ားဟုခံယူထားၾက၏။ ယင္းသို့ဆိုလွ်င္ အဘယ္ေၾကာင့္ၿမန္မာတို့သည္ ´ၿပဴစာ´ကိုိ မိခင္စာေပအၿဖစ္ ရပ္တည္ေအာင္မေဆာင္ရြက္ႏိုင္ၾကခဲ့ပါသနည္း? ဟုေမးစရာရွိေနပါသည္။ယခုအခါ ၿပဴလူမ်ိဳးႏွင့္ၿပဴစာေပမွာ ၿမန္မာေၿမမ်က္ႏွာေပၚက လုံး၀ဆိတ္သုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္သြားၾကၿပီၿဖစ္၏။ အခ်ိဴသမိုင္းဆရာမ်ားက ၿမန္မာစာသည္´မြန္စာ´က ဆင္းသက္လာေသာ စာဟုၾကံဆၾကၿပန္၏။ ထို႔သို႔ဆိုလွ်င္ လည္း အဘယ္ေၾကာင့္ၿမန္မာတို႔သည္ ´မြန္စာ´ ကိုႏိုင္ငံသုံးစာေပအၿဖစ္ ရပ္တည္ေအာင္ မေဆာင္ရြက္ႏိုင္ခဲ့ၾကပါသနည္း။ ဟုေမးစရေတြအမ်ားၾကီး ရွိေနပါသည္။ အမွန္က ´ၿပဳစာ´ သည္ ၿပဴလူမ်ိဳးတို့ႏွင့္သာ တိုက္ရိုက္သက္ဆိုင္ေနၿပီး ´မြန္စာ´ သည္လည္း မြန္လူမ်ိဳးတို့ႏွင့္သာ တိုက္ရိုက္သက္ဆိုင္ေနေသာ စာေပၿဖစ္ေၾကာင္းေလ့လာေတြ႔ရွိရေပသည္။ ယေန႔မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ´ၿမန္မာစာ´ ဟုသတ္မွတ္ခံထားရေသာ ´ရခိုင္စာ´ သည္လည္း ရခိုင္လူမ်ိဳးတို့ႏွင္သာ တိုက္ရိုက္သက္ဆိုင္ခဲ့ၾကသၿဖင့္ ရခိုင္လူမ်ိဳးတို့သည္ ကိုယ့္စာေပကို ေခတ္အဆက္ဆက္တည္တံ့ေအာင္ ထိန္းသိန္းေစာင့္ေရွာက္လာခဲ့ၾက သည္မွာ ေခတ္ တိုင္းေခတ္တိုင္းတြင္ ေပၚထြန္းခဲ့ေသာ ´ရခိုင္စာေပအေထာက္အထားမ်ား´ကသက္ေသၿပဳလွ်က္ရွေပေတာသည္။

ၿမေစတိေက်ာက္စာ၌ ပါရွိေသာ ´ၿမန္မာစာ´ ကိုၿမန္မာသမိုင္းဆ၇ာမ်ားက ´ပ်ဴစာကဆင္းသက္လာေသာစာ´ဟုထင္ၿမင္ခ်က္ေပးၾက၏။ အလားတူ အခ်ိဳသမိုင္းဆရာမ်ားက`မြန္စာကဆင္းသက္လာေသာစာ´ဟူ၍လည္းထင္ၿမင္ခ်က္ေပးၾကၿပန္၏။

အမွန္ကယင္း´ၿပဴစာႏွင့္မြန္စာ´ႏွစ္မ်ိဳးစလုံးသည္ပင္လွ်င္ ၿမေစတီေက်ာက္စာ၌ ပါရွိေနၿပီးၿဖစ္ေသာေၾကာင့္၊ ယင္းစာႏွစ္မ်ိဳးက ဆင္းသက္လာေသာစာဟု သတ္မွတ္ေနၾကၿခင္းသည္ လုံး၀ယုတၱိမရွိေခ်။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ စာေပတို့မည္သည္ အခ်ိန္ကာလတစ္ခုတည္း၌ ေန့ခ်င္ညခ်င္းေၿပာင္းလြဲရိုးထုံးစံမရွိေသာေၾကာင့္တည္း.။ ေၿပာင္းလဲဖို့ဆိုသည္မွာလည္း ေခတ္ကာလ အေတာ္ၾကာၿမင့္ေအာင္ ေစာင့္ဆိုင္းရေပလိမ့္မည္။ ၿမေစတီေက်ာက္စာ (´ၿမန္မာ) သည္ၿပဴစာႏွင္မြန္စာက ဆင္းသက္လာေသာစာမဟုတ္ေၾကာင္းကို ´ၿမေစတီေက်ာက္စာ´ကပင္လွ်င္ အခိုင္လုံဆုံး သက္ေသၿပဳလ်က္ရွိေနေပေတာသည္။

အမွန္က ´ၿမေစတီေက်ာက္စာ´၌ပါရွိေသာ ´ၿမန္မာစာ´သည္ ´ေၿပာင္းလဲလာေသာစာ´ မဟုတ္ပဲ´ေရာက္ရွိလာေသာစာ´ဟုဆိုမွ သဘာ၀ယုတၱိက်မည္ကို ၿမန္မာပညာရွိတို႔ သိရွိႏိုင္ၾကပါလွ်က္ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ေနခဲ့ၾကၿပီး အၿဖစ္မွန္ကို ေရငုံႏႈတ္ပိတ္ လုပ္ေနခဲ့ၾကသည္ကိုေတြ႕ရ၏။

အေၿဖမွန္ကိုသိရွိလိုပါက
ေလးၿမိဳးေခတ္၊ ပဥၥာၿမိဳ႔(၁၂) ဆက္ေၿမာက္မင္းဘီလူးကို ေအဒီ-၁၀၆၈တြင္´၀ေရာင္းငွက္အသခၤယာ´အမတ္ကလုပ္ၾကံသၿဖင့္ ကြယ္လြန္သည္။ မင္းဘီလူး၏သားၿဖစ္သူ အိမ္ေရွ့မင္းသား´မင္းရဲဘယ´ သည္ မိဖရား´ေစာေပါက္ညို´ေပါက္ညိူၿမ)ႏွင့္အတူ ရခိုင္ပညာရွိအမတ္အခ်ိဳ့လိုက္ပါလွ်က္ ´ဘူးရြက္မညိႈးလမ္း´ ကအေရွ့ပုဂံၿပည္သို့ထြက္ေၿပးကာ ´အေနာ္ရထာ´ မင္းထံခိုလႈံခဲ့ရသည္။ အဆိုပါ မင္းရဲဘယမိသားစုတို့သည္ ပုဂံၿပည္၌ ႏွစ္ေပါင္း(၃၅) ႏွစ္ခန့္ၾကာၿမင့္ေအာင္ အမႈေတာ္ထမ္းရြက္ကာ ေနထိုင္ခဲ့ၾကရေသာ သမိုင္းေၾကာင္းကိုလည္းေကာင္း၊ ပုဂံမင္းအေနာ္ရထာအား ´ရခိုင္ေ၀သာလီ´က´ပဥၥကလ်ာဏီမင္းသမီး´ကိုဆက္သရာတြင္ ´က်န္စစ္သား´ ကို ရသည္ဟူေသာသမိုင္းေၾကာင္းကိုလည္းေကာင္း၊ က်န္စစ္သားသည္ ေၿမးေတာ္အေလာင္းစည္သူကို ပုဂံထီးနန္းကိုေပးအပ္ၿပီး´ေဇယ်ေခတၱရာ´အမည္ၿဖင့္သားေတာ္ရာဇကုမာရ္မင္းသားကို´ဓည၀တီႏွင့္ေတာင္စဥ္ခုႏွစ္ခရိုင္´(ၿမန္မာရာဇ၀င္အလို) ကိုစားေစခဲ့ေသာ သမိုင္းေၾကာင္းကိုလည္းေကင္း၊ ပုဂံမင္းတို့အထံ၌ ရခိုင္သားမ်ား အမႈေတာ္ထမ္းရြက္ခဲ့ၾကၿပီး အခ်ိဳ႕က ဘုရားအလွဴဒကာ မ်ား အၿဖစ္ခံယူကာၿမန္မာတို့၏နယ္ေၿမ၌ ရွိေနခဲ့ၾကသည္ဟူေသာ သမိုင္းေၾကာင္းကိုလည္းေကာင္း၊ ၿမန္မာလူမ်ိဳးတို႔ကို ရခိုင္လူမ်ိဳးတို့က ´ေအာက္သား´ဟုနာမည္ေပးကာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေခၚေ၀ၚလာခဲ့ၾကသည့္ သမိုင္းေၾကာင္းကိုလည္းေကာင္း၊ ´ရဟႏၵာေထြး(ေခၚ) အသွ်င္ဒိဗစကၡုဳ´ အမည္ရွိေသာ ရခိုင္တို႔ ေ၀သာလီက ရဟႏၱာအသွ်င္သူၿမတ္သည္ ဥပဇၥ်ာယ္ဆရာ´မဟိဒၵပါလမေထရ္ၿမတ္´ ၏ ေစလြတ္ခ်က္အရ ပင္းယၿမိဳသို႔ ၾကြေရာက္၍ သာသနာၿပဳခဲ့ရေသာ သမိုင္းေၾကာင္းႏွင့္ ပင္းယတစ္စီးရွင္ သီဟသူ၏ မင္းဆရာအၿဖစ္ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္မႈကို ခံယူခဲ့ရေသာ သမိုင္းေၾကာင္းကိုလည္းေကာင္း ခ်န္လွပ္၍ထားၾကမည္ဆိုပါက အေၿဖမွန္ေပၚေပါက္ႏိုင္လိမ့္မည္မဟုတ္ေခ်၊

ပုဂံေခတ္ေက်ာက္စာမ်ား၌ ပါရွိေနေသာ အခ်ိဳ႕စကားလုံးမ်ားသည္ ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႔၏ ေန့စဥ္သုံး ေ၀ါဟာရမ်ားၿဖစ္ေနေၾကာင္း ေအာက္ပါစကားလုံးမ်ားကို ၾကည့္ၿခင္းအားၿဖင့္ သိရွိႏိုင္ပါသည္။

၁။ ၾကာသပတိယ္နိယ္၊
၂။ သုၾကာ္ိနိယ္၊
၃၊ လွိယ္၊
၄၊ ရိတ္မႈတ္၊
၅။ အတုမဟါေသာ၊
၆၊ ၿခဳပ္မ၊
၈၊ အစ္ကို၊
၉၊အစ္မ၊
၁၀၊ ပန္စင္၊
၁၁၊ ကၿခီသည္၊
၁၂၊ ပညာမဟိယ္ေသာ၊
၁၃၊ အလႈပိယ္လို၀္ေသာ၊
သဃၤတို၀္၊
ဤယ္သူ၊
ပတၱၿမာစာတီ၊
လႈခ၏၊
ၿခီလက္၊
ၿခိယ္ဆယ္ရိယ္၊
လက္ဆိရယ္၊
မပႅဳရေၾကာင္ဆိုဖီလတ္၊
နိယ္ရလိယ္၏၊
အသရိယ္ဟိေသာ၊
ခရိုန္
စေသာေ၀ါဟာရမ်ားကို ယေန႔ေခတ္ ၿမန္မာတိုေၿပာဆိုေနၾကေသးလား? ဟုေမးလွ်င္ ေၿပာဖို႔မဆိုထားႏွင့္ အဓိပါယ္ကို သိရွိေအာင္မနည္း ၾကိဳးစားၾကရမည္ဟုထင္ပါသည္။

အဓိပါယ္ကို-၁၁၁၃ ခုတြင္ ေရးထိုးခဲ့ေသာၿမန္မာတို႔၏ ေရွ့အက်ဆုံးၿဖစ္သည့္ ၿမေစတီေက်ာက္စာထက္ ေလးၿမိဳ႕ေခတ္ ေအဒီ-၈၄၇ ခုတြင္ ရခိုင္ဘုရင္ မင္းရင္ၿဖဴ သြန္းလုပ္ပူေဇာ္ခဲ့ေသာ ေကာင္းမႈေတာ္ဘုရား၏ စမၼခဏ္ကဗၼည္းစာက ႏွစ္ေပါင္း(၂၆၆) ႏွစ္ေစာ၍ ေရွ့က်ေနေၾကာင္း သိရွိရပါသည္။

ထို႔ေၾကာင့္´ၿမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ၿမန္မာစာအေရးအသားကို မည္သည့္လူမ်ိဳးတို့က ေရွ့ဦးစြာစတင္ေရးသားခဲ့ၾကပါသနည္း?
ဟူေသာ အေမးၿဖစ္ေပၚခဲ့လွ်င္ ဤေဆာင္ပါးစာတမ္းက အထိုက္အေလွ်ာက္ အေၿဖေပးႏိုင္လိမ့္မည္ဟုယူဆပါသည္။

နိဂုံးခ်ဴပ္အေနၿဖင့္ဆိုရေသာ္
´ရခိုင္လူမ်ိဳးႏွင့္ၿမန္မာစာ´ မွာ မည္သည့္အခါမွ် ခြဲၿခား၍ ရလိမ့္မည္မဟုတ္။
စကားေၿပာဟန္ေရးနည္းႏွင့္စာ အသုံးေရးနည္းသာ ၿခားနားခ်က္ရွိေနသည္။ စာေပအကၡရာမွာ အတူတူပင္တည္း။ သို႕ၿဖစ္၍ ယေန႔ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ´ၿမန္မာစာ´ ဟုသတ္မွတ္ခံထားရေသာ ´ရခိုင္စာ´ ကို ရခိုင္လူမ်ိဳးတို့က မိမိတို႔၏ ´ကိုယ္ပိုင္စာေပ´ၿဖစ္ေၾကာင္းအၾကြင္းမဲ့ခံယူထားၾကသည္ကို သုေတသနၿပဳကာ ေရးသားတင္ၿပလိုက္ရေပသည္။

´ရခိုင္စာေပ´အၿဖစ္မွန္ေပၚေပါက္ပါေစ….

ဒြါရာ၀တီ အသွ်င္ကုသလ

(ကိုးကားေသာက်မ္းမ်ား)
၁။ ၿမေစတီေက်ာက္စာ။။လွသမိန္
၂။ ပုဂံေခတ္ႏိုင္ငံေရးသမိုင္း။။ေဒါက္တာသန္းထြန္း
၃။တစ္ေန့တစ္လံ ပုဂံဘယ္ေၿပးမလဲ။။ေဒါက္တာ သန္းထြန္း
၄။ေက်ာင္းသုံးၿမနမာရာဇ၀င္။။ဦးဘသန္း
၅။မင္းရင္ၿဖဴေကာင္းမႈေတာ္ဘုရားစမၼခဏ္ကမၼည္းစာ
၆။ သာသနာလကၤာရစာတမ္း။(မူေဟာင္း) မဟာဓမၼသၾကၤ
၇။ေရြဘိုနိဒါန္း။ဇယသခ္ယာ
၈။ဒြါရာ၀တီ-အသွ်င္ကုသလမွတ္စု တို႔ကိုမွီျငိမ္း၍ ကူးယူေဖာ္ျပထားပါသည္။

အသ်ွင္ရကၡိတ၀ံသ ( ျမီပုံ )
အားလံုးသူကို သိေစခ်င္လို႔ မွ်ေ၀ေပး(မွ်၀ီပီး)လိုက္ပါသည္
ရခိုင္လူမ်ိဳးႏွင့္ ၿမန္မာစာ ျဖစ္ေပၚလာပုံအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

November 29th, 2012 .

ရခိုင္လူမ်ိဳးႏွင့္ၿမန္မာစာ ဟူေသာ ေဆာင္ပါးသည္ ရခိုင္လူမ်ိဳးႏွင့္။ ၿမန္မာစာ မည္သို့ မည္ပုံ ဆက္စပ္ေနသည္ကို သိရွိႏိုင္ၾကေစရန္ ရည္ရြယ္ ခ်က္ၿဖင့္ ဤေဆာင္းပါး ကို ေရးသား ရၿခင္း ၿဖစ္ပါသည္။ ရခိုင္လူမ်ိဳးႏွင့္ ၿမန္မာစာ ၿမန္မာစာႏွင့္ ရခိုင္လူမ်ိဳး ကိုမည္သည့္အခါမွ် ခြဲၿခား၍ ရလိမ့္မည္မဟုတ္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ၿမန္မာစာကို ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႔က မိမိတို့၏ ကိုယ္ပိုင္စာေပ´´ အေနၿဖင့္ အသိအမွတ္ၿပဳ ထားေသာေၾကာင့္ ၿဖစ္၏။
ၿမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ၿမန္မာစာဟု သတ္မွတ္ခံ ထားရေသာ ´အကၡရာစာေပ´´ ကို ရခိုင္လူမ်ိဳးတို့က မိမိတို႔၏ ´´ရခိုင္စာဟူ၍သာ သိေနၾကပါသည္။ စာေပကို ေရးသားသည့္ အခါ၌ ရခိုင္စကား အေၿပာအသုံး အႏႈန္းၿဖင့္ ေရးသားၿခင္း၊ စာေပအသုံးအႏႈန္းၿဖင့္ ေရးသားၿခင္းဟူ၍သာ ခြဲၿခားထား သည္။ အကၡရာ စာေပအေနၿဖင့္မူသည္ အကၡရာသည္ စာေပၿဖင့္သာေရ သားေနၾကၿခင္း ၿဖစ္ပါ သည္။ ယင္းစာ အမ်ိဳးအစားကို ရခိုင္တို႔က ´ရခိုင္စာ´(သို့မဟုတ္) ရကၡ၀ဏ အကၡရာ´ ဟုအမည္ ေပးကာ ေခၚေ၀ၚသ မႈၿပဳေနၾကသည္ကိုလည္း ေတြၿမင္ႏိုင္ပါသည္။ ၿမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူမ်ိဳး ေပါင္း´၁၃၅´ မ်ိဳးရွိၾကသည့္အနက္´ ၿမန္မာစာ အေရးအသားကို မည္သည့္လူမ်ိဳးတို့ က´ေရွ့ဦးစြာ စတင္ေရး သား´ခဲ့ၾကသည္ကို ေလ့လာစူးစမ္းဖို့ အခ်ိန္တန္ၿပီဟု စာေရး သူယူဆပါသည္။
အကယ္၍ အေၿဖမွန္ ထြက္ရွိခဲ့ပါလွ်င္လည္း အားလုံး သေဘာထားၾကီးစြာၿဖင့္ လက္ခံ အတည္ၿပဳ ေပးၾကဖို႔ကိုလည္း အႏူးအညြတ္ ေမတၱာရပ္ ခံလိုပ္သည္။ ၿမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း၌ကား ေရွ့က ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႔တြင္ ´ရခိုင္စာ´၊ မြန္လူမ်ိဳးတို့ တြင္´မြန္စာ´၊ ၿပဴ(ပ်ဴ) လူမ်ိဳးတို့ တြင္ ´ၿပဴ(ပ်ဴစာ)´ ဟူ၍ ကိုယ္ပိုင္ စာေပအသီးသီး ရွိခဲ့ၾကသည္အနက္သည္ ေဆာင္းပါးသည္ ´မြန္ႏွင္ ပ်ဴစာ´ကို ေလ့လာဆန္းစစ္မႈ မၿပဳေတာပဲ´ၿမန္မာစာဟု သတ္မွတ္ခံထားရ ေသာ´ရခိုင္စာ´ကိုသာ ႏွစ္ဖက္ ႏႈိင္းယွဥ္၍ ေ၀ဖန္သုံးသပ္တင္ၿပသြားမည္ၿဖစ္ပါသည္။ ႏွစ္ဖက္ႏႈိင္းယွဥ္ရာ၌ ႏွစ္ဖက္စလုံးမွ ထင္ရွာၿပီးခုိင္မာေသာ သမိုင္းဆိုင္ရာ ေခတ္ၿပိဳင္အေထာက္အထား တစ္ခုစီကိုသာထုတ္ႏႈတ္၍ ေရးသားတင္ၿပသြားပါမည္။

အေထာက္အထားရွိတိုင္း အက်ယ္တ၀င့္ တင္ၿပဖို့ဆိုသည္မွာ မဂၢဇင္းက စာမ်က္ႏွာေနရာ ေပးႏိုင္ သည္ မဟုတ္ပါ။ ရခိုင္ႏွင္ၿမန္မာ ေခတ္ၿပိဳင္မႈကိုရွာၾကည့္ၿခင္း ၿမန္မာစာေပ´ကို ေရးသား ေနၾက သည့္´ရခိုင္လူမ်ိဳးႏွင့္ ျမန္မာလူမ်ိဳး´´တို့၏ ေခတ္ၿပိဳင္အခ်ိန္ကာလကိုရွာၾကည့္ေသာ္ ဤသို႔ေတြ ရ၏။

ပုမင္း အင္းေတာင္ေညာင္ရမ္းေနာင္ ကုန္းေဘာင္ ခုနစ္ဆက္´´ဟူေသာသေကၤတ သံေပါက္ ကဗ်ာအရ ၿမန္မာလူမ်ိဳးတို့တြင္ ပုဂံေခတ္၊ ပင္းယေခတ္၊ အင္း၀ေခတ္၊ ေတာင္ငူေခတ္၊
ေညာင္ရမ္းေခတ္၊ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ ဟူ၍ေခတ္(၆)ေခတ္ ထြန္းကားခဲ့သည္ကို ေတြရွိရပါသည္။

ရခိုင္လူမ်ိဳးတို့တြင္လည္း ဒြါရာ၀တီေခတ္၊ ေ၀သာလီေခတ္၊ ဓည၀တီေခတ္(ပ၊ဒု၊တ)ေခတ္ ၊ေ၀သာ လီေက်ာက္ေလွကားေခတ္၊ ေလးၿမိဳေခတ္၊ ေၿမာက္ဦး(ပ၊ဒု၊တ)ေခတ္ဟူ၍ ေခတ္(၆)ေခတ္ ထြန္း ကားခဲ့သည္ကို ေတြ႔ရွိႏိုင္သည္။ သို့ေသာ္အခ်ိန္ကာလ ၾကာၿမင့္ပုံၿခင္းေတာ တူႏိုင္မည္မဟုတ္ပါ။ ယင္းတို့အနက္ ၿမန္မာတို႔၏ ပုဂံေခတ္ႏွင့္ ရခိုင္တို့၏ ေလးၿမိဳေခတ္မွာ ေခတ္ၿပိဳင္ၿဖစ္ၾက၏။ ၿမန္မာတို႔ ဘက္ကပုဂံ၏ထင္ရွား ေသာ´ရာဇကုမာရ္ ေက်ာက္စာေခၚၿမေစတီ ေက်ာက္စာ´´ကို ခိုင္မာေသာအေထာက္ အထားအၿဖစ္တင္ၿပမွာၿဖစ္ၿပီး၊ ရခိုင္တို့ဘက္က စစ္ေတြၿမိဳ႕ ေခါင္းေလာင္း ေက်ာင္းတိုက္ရွိ ေလးၿမိဳ႕ေခတ္´ရခိုင္ ဘုရင္မင္းရင္ၿဖဴ´သြန္းလုပ္ပူေဇာ္ခဲ့ေသာ ဘုရား၏ ´စမၼခဏ္း ကမၼည္းစာ´ကိုခိုင္မာေသာ အေထာက္အထား အေနၿဖင့္ တင္ၿပသြားမွာ ၿဖစ္ပါသည္။
ၿမန္မာတို႔၏ ပုဂံေခတ္..



ၾကာ၊ မိုး၊ အံ၊ ပုဂံ တည္´ဟူေသာေဆာင္ပုဒ္အရ ပ်ဥ္ၿပားမင္း (ေအဒီ-၈၄၆ မွ ၈၇၈)ထိသည္ ယခုလက္ရွိ ပုဂံၿမိဳကို တည္ခ်ိန္မွာ ေကာဇာ-၂၁၁-ခု၊ ခရစ္ေအဒီ ၈၄၉ ခုၿဖစ္၏၊
ပုဂံ ပ်က္ခ်ိန္ကား´ေစာမြန္နစ္မင္း´(ေအဒီ.၁၃၂၅ မွ ၁၃၆၉) လက္ထက္တြင္ ၿဖစ္ေလ၏။ ပ်ဥ္းၿပား မင္းသည္ ပုဂံၿမိဳကို တည္ေဆာက္ေနသည္ အခ်ိန္တြင္ ပုဂံ၌ ´ေထရ၀ါဒ ဗုဒၵသာသ နာ´´မေရာက္ရွိေသး၊ အလားတူ´ၿမန္မာစာ´ဟူေသာ စာေပေရးသားမႈ အတတ္ပညာသည္ လည္း လုံး၀မရွိေသးသည္ကို ေတြ႔ရ၏။ ပုဂံၿမိဳ႕၌ ပ်ဥ္ၿပားမင္းလြန္ၿပီးေနာက္ တန္နက္မင္း(ေအဒီ-၈၇၈-၉၀၆)၊ ၄င္းေနာက္ စေလငေခြးမင္း(ေအဒီ ၉၀၆-၉၁၅)၊ ၄င္းေနာက္ သိန္းခိုမင္း (ေအဒီ ၉၁၅-၉၃၁)၊ ၄င္းေနာက္ ေညာင္ဦး ေစာရဟန္းမင္း (ေတာင္သူမင္းၾကီး) (ေအဒီ-၉၃၁-၉၆၃) ၄င္းေနာက္
ကြမ္းေဆာ္ ေၾကာင္ၿဖဴမင္း(ေအဒီ-၉၆၄-၉၈၆) ၄င္းေနာက္ က်ည္စိုးမင္း(ေအဒီ-၉၈၆-၉၉၂) ၄င္းေနာက္ စုကၠေတမင္း (ေအဒီ-၉၉၂-၁၀၁၇) ၄င္းေနာက္ အေနာ္ရထာမင္း(ေအဒီ-၁၀၄၄-၁၀၇၇) လက္ထက္မွ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၵသာသနာကို မြန္ရဟန္းေတာ္ ရွင္အရဟံ၏ အကူအညီၿဖင့္ တည္ေဆာက္ခဲ့ရ၏။ ယင္းအခ်ိန္ထိ ´ပုဂံ´၌ ´ၿမန္မာစာ´´ဟူေသာအေရးအသားမရွိေသးေခ်။ မြန္လူမ်ိဳးတို႔၏စာေပကိုသာ မြန္ပညာရွင္မ်ာ၏ အကူအညီၿဖင့္ ေရးသားေနၾကရေလ၏။ အေနာ္ရထာမင္း လြန္ၿပီးေနာက္ ေစာလူးမင္း (ေအဒီ-၁၀၇၇-၁၀၈၄) ၄င္းေနာက္ က်န္စစ္သားမင္း (ေအဒီ-၁၀၈၄-၁၁၁၃) လက္ထက္တြင္ ´´ေဇယ်ေခတၱရာ´´အမည္ရွိေသာ သားေတာ္ ´ရာဇ ကုမာရ္´သည္ ပုဂံ၌´ၿမေစတီဘုရား´ကိုတည္၏။ ၿမေစတီဘုရား၌ သူ၏ ကုသိုလ္ေတာ္ မွတ္တမ္းကို ´ပါဋိ၊ ၿမန္မာ၊ မြန္ ၊ၿပဴ´ ဟူ၍ ဘာသာေလးမ်ိဳးၿဖင့္ကမၼည္းစာေရးထိုးေစခဲ့ပါသည္။